Wat doet een bodemdrain en heb je er een nodig?

Voerresten, uitwerpselen, bladeren en ander vuil zakken vroeg of laat naar de bodem van je vijver. Laat je dat vuil liggen, dan moet je het regelmatig zelf verwijderen en krijgt organisch afval de kans om af te breken in het water.

Een bodemdrain helpt om dat probleem automatisch aan te pakken. Hij bevindt zich op het diepste punt van de vijver en voert vuil en vijverwater continu af richting het filtersysteem.

Maar heeft elke vijver zo’n bodemdrain nodig? Hoe werkt hij precies? En waarom zie je hem bijna standaard terug in professioneel aangelegde koivijvers? We leggen het stap voor stap uit.

Hoe werkt een bodemdrain in een koivijver?

Bij een moderne koivijver wordt een bodemdrain vaak gecombineerd met een gravity- of gravitatiesysteem.

Daarbij bevindt het filter zich ongeveer ter hoogte van het waterniveau van de vijver. Water stroomt door de natuurlijke waterdruk vanuit de vijver via de bodemdrain en eventueel een skimmer naar het filter. De vijverpomp bevindt zich vervolgens achter het filter en pompt het gereinigde water opnieuw naar de vijver.

Wat doet een bodemdrain precies?

Een bodemdrain heeft verschillende functies die samen zorgen voor een schonere en onderhoudsvriendelijkere vijver.

1. Vuil van de bodem afvoeren

Koi produceren behoorlijk wat afval. Voeg daar niet-opgegeten voer, bladeren, algenresten en ander organisch materiaal aan toe en je begrijpt waarom zich snel vuil op de bodem kan verzamelen. Een bodemdrain zorgt ervoor dat dit vuil mee met de waterstroom richting het mechanische filter wordt gevoerd.

Daar kan bijvoorbeeld een zeef- of trommelfilter het vaste vuil uit het water verwijderen voordat het de biologische filter bereikt.

2. Stilstaande zones verminderen

Niet alleen het zichtbare vuil is belangrijk. Ook de circulatie onderaan de vijver speelt een grote rol. Wanneer bijna al het water bovenaan wordt aangezogen en teruggestuurd, kunnen op de bodem zones ontstaan waar nauwelijks beweging is. Daar kan vuil zich makkelijker ophopen.

Een correct geplaatste bodemdrain trekt water vanuit het onderste gedeelte van de vijver mee in de waterkringloop. In combinatie met goed geplaatste retourleidingen krijg je daardoor een gelijkmatigere circulatie doorheen de volledige vijver.

3. Je filter efficiënter voeden

Een filter kan alleen verwijderen wat er ook effectief in terechtkomt.

Wanneer vuil eerst weken op de vijverbodem blijft liggen en langzaam afbreekt, moet je filtersysteem uiteindelijk vooral de opgeloste afvalstoffen verwerken. Met een bodemdrain probeer je vaste vervuiling zo snel mogelijk uit de vijver en naar de mechanische filtering te krijgen. Dat ontlast de rest van het filtersysteem.

4. Minder manueel onderhoud

Zonder bodemdrain moet bezonken vuil regelmatig met een vijverstofzuiger of op een andere manier worden verwijderd.

Met een goed werkende bodemdrain gebeurt een groot deel daarvan continu. Dat betekent niet dat je vijver volledig onderhoudsvrij wordt maar je hoeft aanzienlijk minder vuil handmatig van de bodem te verwijderen.

Waarom is een bodemdrain vooral bij koi belangrijk?

Een kleine siervijver met enkele goudvissen stelt andere eisen dan een koivijver met meerdere grote vissen. Koi eten veel, groeien sterk en produceren daardoor ook relatief veel afval. Een stabiele waterkwaliteit vraagt dus om een filtersysteem dat grote hoeveelheden vijverwater en afvalstoffen kan verwerken.

Organisch materiaal dat lange tijd op de bodem blijft liggen, kan ontbinden en de waterkwaliteit belasten.

Heb je regelmatig last van vuil, troebel water of een vijver die moeilijk helder blijft? Lees dan ook: Troebel of groen vijverwater? Oorzaken en oplossingen.

Heb je echt een bodemdrain nodig?

Niet elke vijver móét technisch gezien een bodemdrain hebben. Maar bij een nieuwe koivijver raden we hem bijna altijd aan.

Een bodemdrain is sterk aanbevolen wanneer je:

• een nieuwe koivijver aanlegt
• meerdere of grote koi houdt
• een gravity filtersysteem wilt installeren
• zo weinig mogelijk vuil op de bodem wilt laten liggen
• voor een krachtige en onderhoudsvriendelijke filtering wilt gaan
• een trommelfilter, zeef of andere professionele filteropstelling gebruikt

Bij een kleine natuurlijke siervijver met weinig vissen en veel planten kan een bodemdrain minder noodzakelijk zijn. Daar werkt het ecosysteem anders en is een zware mechanische filtering niet altijd gewenst.

Bodemdrain of skimmer: wat is het verschil?

Een bodemdrain en skimmer worden soms door elkaar gehaald, maar ze doen precies het tegenovergestelde.

• Een bodemdrain haalt water en vuil weg vanuit het onderste deel van de vijver. Denk aan uitwerpselen, bezonken voer en andere deeltjes die naar beneden zakken.
• Een skimmer haalt vooral vuil van het wateroppervlak weg, zoals bladeren, stof, stuifmeel en ander drijvend materiaal.

Bij een goed ontworpen koivijver worden beide vaak gecombineerd:

• Skimmer → vuil aan het oppervlak
• Bodemdrain → vuil op de bodem

Zo krijgt vuil zo weinig mogelijk tijd om in de vijver achter te blijven.

Hoeveel bodemdrains heeft een vijver nodig?

Daar bestaat geen universeel antwoord op. Het juiste aantal hangt af van onder andere:

• de oppervlakte van de vijver
• de vorm van de vijver
• de diepte
• het gewenste debiet
• de diameter van de leidingen
• de plaats van de retourleidingen
• het gebruikte filtersysteem

Een grote rechthoekige vijver kan bijvoorbeeld meerdere bodemdrains nodig hebben om overal voldoende stroming te creëren. Bij een kleinere, compacte vijver kan één correct geplaatste drain voldoende zijn.

Het belangrijkste is dat elke drain voldoende waterflow krijgt. Meerdere drains plaatsen zonder voldoende debiet kan net contraproductief zijn: de stroomsnelheid in de leidingen wordt dan te laag en vuil kan zich in de leidingen afzetten.

Laat het aantal drains daarom samen met pomp, leidingen en filter dimensioneren als één compleet systeem.

Kan je achteraf nog een bodemdrain plaatsen?

Dat kan maar het is veel moeilijker dan wanneer je hem meteen tijdens de aanleg voorziet.

Een traditionele bodemdrain zit namelijk door de vijverbodem en wordt via ondergrondse leidingen met de technische ruimte verbonden. Achteraf zo’n drain toevoegen betekent meestal dat de vijver moet worden leeggemaakt en dat er ingrijpende aanpassingen aan bodem en leidingen nodig zijn.

Daarom is het verstandig om al vóór de vijveraanleg na te denken over:

• het aantal bodemdrains
• de positie
• leidingdiameters
• afsluitkranen
• de technische ruimte
• het type filter
• pompdebiet
• retourleidingen en circulatie

Heb je al een bestaande vijver zonder bodemdrain? Dan bestaan er zogenaamde retro- of omgekeerde bodemdrains die bovenop de bestaande bodem worden geplaatst. Dat kan een oplossing zijn wanneer verbouwen niet mogelijk is, al is een ingebouwde bodemdrain doorgaans netter en efficiënter.

Een koivijver aanleggen of je filtersysteem verbeteren?

Twijfel je hoeveel bodemdrains jouw vijver nodig heeft, welk debiet daarbij hoort of hoe je de drain het best combineert met je filter en pomp?

Bij Unikoi helpen we je met het volledige technische plaatje: van bodemdrain en leidingwerk tot filtertechniek, pomp en professionele vijveraanleg.

Bekijk onze vijvertoebehoren en bodemdrains of neem contact op met Unikoi voor persoonlijk advies.